What Knots Knot Knots is een initiatief van Noorderlicht en is ontwikkeld in samenwerking met archief- en culturele instellingen in Noord-Nederland. What Knots Knot Knots is te zien vanaf 26 juni 2026 in VHDG in Leeuwarden, Herinneringscentrum Kamp Westerbork en DIEP in Drenthe, Groninger Museum (locatie Wall House#2) en Noorderlicht in Groningen.
Onverteld verleden
Noord-Nederland heeft een eigen koloniaal verleden, maar daar wordt weinig over verteld. Toch zijn er veel verhalen uit Groningen, Friesland en Drenthe die met elkaar verbonden zijn. In de zeventiende eeuw werkten Friese universiteiten en kaartenmakers voor de VOC en de WIC. Schepen uit Groningen voeren naar Ghana om tot slaaf gemaakte mensen te verhandelen. In de achttiende eeuw woonde Jan Albert Sichterman, VOC-directeur in Bengalen, in Groningen. Hij verdiende veel geld en liet daarmee een groot huis bouwen aan de Ossenmarkt. Ook verzamelde hij veel objecten. Een deel van zijn verzameling is nu nog te zien in het Groninger Museum. In de twintigste eeuw kwamen Molukse KNIL-militairen en hun families naar voormalig kamp Westerbork. Ook kwamen arbeidsmigranten naar Friesland om te werken in de landbouw en industrie.
Kunst als manier om verhalen zichtbaar te maken
Archieven bewaren niet alles. Sommige verhalen verdwijnen of blijven onbekend. Kunstenaars kijken anders naar archieven dan historici. Zij stellen vragen over wat wel en niet wordt bewaard en verbinden verhalen op een nieuwe manier. De acht kunstenaars deden onderzoek in lokale archieven en spraken met mensen uit de omgeving. Voor het project maakten zij fotografie, video’s, installaties en een grote muurschildering. Elk kunstwerk is verbonden aan een specifieke plek en gemeenschap. De werken maken moeilijke en vaak verborgen verhalen zichtbaar en bespreekbaar.
What Knots Knot Knots
De titel What Knots Knot Knots komt uit een uitspraak van Donna Haraway: “it matters what knots knot knots.” ¹ Daarmee bedoelt ze dat de manier waarop je dingen met elkaar verbindt, bepaalt welk verhaal je kunt vertellen. Het project vertelt daarom niet één groot verhaal over het koloniale verleden. In plaats daarvan laat het verschillende lokale verhalen uit meerdere eeuwen naast elkaar zien. Zo wordt duidelijk hoe deze geschiedenissen met elkaar verbonden zijn.
Noorderlicht ontwikkelde dit project omdat het belangrijk is om ook in Noord-Nederland aandacht te geven aan deze geschiedenis. Het project is ook het begin van een langere samenwerking tussen organisaties in Groningen, Drenthe en Friesland om dit verleden verder te onderzoeken en zichtbaar te maken.
¹ Donna J. Haraway, Staying with the Trouble: Making Kin in the Chthulucene (Durham: Duke University Press, 2016), 12: "It matters what matters we use to think other matters with; it matters what stories we tell to tell other stories with; it matters what knots knot knots, what thoughts think thoughts, what descriptions describe descriptions, what ties tie ties."